Theodosius Dikilitaşı: İstanbul''daki Antik Bir Yapı

Bu şehri ziyaret etmeyi planlıyorsanız İstanbul’da yapılabilecek pek çok şey olduğunu unutmamalısınız. Her şeyden önce şehir, keşfedilecek çok sayıda tarihi mekâna ev sahipliği yapmaktadır. Bu mekânlar o kadar fazladır ki tek bir seyahat hepsini görmeye yetmeyebilir. Ama İstanbul tarihi hakkında konuşulduğunda pek çok kişi yalnızca Osmanlı dönemini aklına getirir. Oysa şehrin kültürünü şekillendirmiş pek çok farklı medeniyet bulunmaktadır. Bu nedenle bu kültürleri de keşfedebilir ve antik kalıntıları görebilirsiniz. Theodosius Dikilitaşı, şehrin ilginç geçmişini gözler önüne seren bu mekânlardan biridir. Bu blog yazısında söz konusu yerin tarihini ve önemini inceliyoruz. Ardından bu yapıyı nasıl ziyaret edebileceğinize bakacağız.

Theodosius Dikilitaşı’nın Tarihi

İstanbul’da göründüğünden çok daha eski pek çok yer bulunmaktadır. Theodosius Dikilitaşı ise bu konuda bambaşka bir düzeydedir. Zira dikilitaş yaklaşık 3.400 yıllık olup Antik Mısırlılar tarafından MÖ 15. yüzyılda inşa edilmiştir. Yüzyıllarca Antik Mısır’da kalan anıt, daha sonra Romalılar tarafından İstanbul’a taşınmıştır.

Günümüzde hissettiğimize benzer şekilde Romalılar da Mısır’a büyük bir hayranlık duyuyordu; bu kadim medeniyete son derece değer veriyorlardı. 4. yüzyılda Romalılar dikilitaşı bulunduğu yerden alıp İstanbul’a getirdi. Bu iş önce İmparator II. Constantius’un, ardından I. Theodosius’un emriyle gerçekleştirildi. O günden bu yana dikilitaş, insanların saygıyla yaklaştığı ve değer verdiği bir anıt olarak bulunduğu yerde durmaktadır.

Theodosius Dikilitaşı’nın Kültürel Önemi

Pek çok kişi İstanbul’u düşündüğünde Osmanlı İmparatorluğu ve Türk kültürü aklına gelir. Çünkü Osmanlılar, şehrin kültürünü en son biçimlendiren tarihi medeniyettir. Onlar İslam ve Türk kültürlerinin bir bileşimi olan kendi kültürlerini yüzyıllar boyunca yaydılar. Örneğin pek çok kiliseyi camiye dönüştürdüler ve kendi yapılarını inşa ettiler. Ayasofya, Osmanlılar tarafından camiye çevrilen en bilinen kilise örneğidir. Süleymaniye Camii ve Topkapı Sarayı da Osmanlı mimarisini ve kültürünü yansıtan yapılara birer örnektir.

Osmanlıların şehrin kültürünü şekillendirmedeki büyük rolüne karşın, onlardan önce gelenler de vardı. Antik Yunan ve Roma kültürleri bu konuda en öne çıkan örneklerden ikisidir. İstanbul tarihi boyunca şehir, pek çok imparatorluk için merkezi bir konum olmuştur. Bu sayede antik tarihi yansıtan çok sayıda tarihi mekânla karşılaşabiliriz. Theodosius Dikilitaşı da İstanbul’un uzun ve köklü tarihini gözler önüne seren bu mekânlardan biridir. Üstelik bu anıt yalnızca şehrin antik tarihini yansıtmakla kalmaz; aynı zamanda Antik Mısır tarihine de bir pencere açar. Sonuç itibarıyla bu yer, hem şehir tarihi hem de dünya tarihi açısından kayda değer bir öneme sahiptir.

Anıtın Görünümü

Dror Feitelson, Theodosius obelisk Latin inscription, CC BY-SA 3.0

Dikilitaş başlangıçta daha uzun olmasına karşın zamanla hasar görmüş ve günümüzde yaklaşık 25 metre (~82 fit) yüksekliğindedir. Her bir yüzünde Mısır yazıları yer almaktadır. Bu yazılar III. Thutmose’un başka bir antik devlet olan Mitanilerle yaptığı savaşı anlatmaktadır. Yapının kaidesinde ise Romalıların yaptığı kabartmalar bulunmaktadır. Bunun yanı sıra dikilitaşın yeniden dikilişini anlatan Latince ve Yunanca yazılar da mevcuttur.

Theodosius Dikilitaşı Nasıl Ziyaret Edilir?

Jorge Láscar from Australia, Obelisk of Theodosius (8394685988), CC BY 2.0

Theodosius Dikilitaşı’nı merak ediyor ve bizzat görmek istiyorsanız İstanbul’da ziyaret edebilirsiniz. Sultanahmet Meydanı’nda yer aldığından oraya gidip dikilitaşı görmek oldukça kolaydır. Bunun için İstanbul’daki otobüs, metro ve tramvay gibi pek çok ulaşım seçeneğinden yararlanabilirsiniz. Yapıyı ücretsiz olarak istediğiniz zaman ziyaret edebilirsiniz.

Çevredeki Diğer Gezilecek Yerler

Theodosius Dikilitaşı çok merkezi bir konumda bulunduğundan çevresinde pek çok ilgi çekici yer mevcuttur. Örneğin Ayasofya Müzesi (Hagia Irene), Kapalıçarşı ve Gülhane Parkı bu yerlerden bazılarıdır. Anıtı ziyaret ettikten sonra bu mekânlara da uğrayabilirsiniz.

Öne Çıkan Görsel Atıfı

Esther Lee, Obelisk of Theodosius, CC BY 2.0