Konstantinopolis Surları: Bir Dünya Mirası

İstanbul’un tarihi boyunca şehir, pek çok kültür için cazip bir merkez olmuştur. Yoğun ticaret hayatının yanı sıra bu çekiciliğin başlıca nedeni şehrin konumudur. Şehrin kurulduğu yer, savunmayı kolaylaştırmış; ancak bu durum, yerleşik toplulukların savunma yapısı inşa etme ihtiyacını ortadan kaldırmamıştır. Aksine, şehirde olası saldırılara karşı inşa edilmiş çok sayıda kale ve sur bulunmaktadır. Konstantinopolis Surları, yüzyıllar boyunca şehre güçlü bir savunma kalkanı sağlayan yapılar bütünüdür. Bu blog yazısında söz konusu surların tarihini ve önemini ele alacak, ardından bu tarihi alanı nasıl ziyaret edebileceğinizi göreceğiz.

Konstantinopolis Surlarının Tarihi

en:User:Argos’Dad, Constantinople mural, Istanbul Archaeological Museums, CC BY-SA 3.0

Büyük Konstantin şehri Roma İmparatorluğu’nun yeni başkenti olarak kurduğunda surların inşasını emretti. Bu dönemden önce de daha eski dönemlere ait tahkimat ve surlar mevcuttu. İlk aşamadaki inşaat süreci 4. yüzyılda tamamlandı. Bu surlar yalnızca kara saldırılarına karşı değil, denizden gelecek istilalara karşı da koruma sağlıyordu.

Ardından şehir büyüdükçe 5. yüzyılda ikinci bir sur hattı daha inşa edildi. Osmanlılar şehri fetheden döneme kadar surlar, yüzyıllar boyunca şehri saldırılara karşı korudu. Bu başarısızlık büyük ölçüde Osmanlıların kullandığı toplara bağlanabilir; bu silahlar, savunma surlarını artık geçmiş dönemin bir unsuruna dönüştürdü. Bunun ardından Konstantinopolis Surları büyük ölçüde sağlam kaldı; ta ki bazı bölümlerin 19. yüzyılda yıkılmak zorunda kalınmasına dek. Günümüzde surlar UNESCO Dünya Mirası statüsündedir ve bazı restorasyon çalışmaları planlanmaktadır.

Konstantinopolis Surlarının Önemi

İstanbul’da nereye giderseniz gidin, tarihi değer taşıyan yerlerle karşılaşırsınız. Bu durum özellikle Eski Şehir’in bulunduğu Fatih ilçesi için geçerlidir. Örneğin Topkapı Sarayı, Ayasofya ve Kapalıçarşı gibi önemli yapıların tamamı bu ilçededir. Çünkü Bizans İmparatorluğu’nun başkenti Konstantinopolis buradadır. Yüzyıllar boyunca şehir, ticaret, kültür ve siyasi güç merkezi olarak kaldı. Şehrin bu denli uzun süre ayakta kalmasının en önemli nedeni, savunma sisteminin son derece güçlü olmasıydı. Konstantinopolis Surları, bu başarının arkasındaki en kritik savunma hattıydı.

Pratik bir işlev gördüğü dönemde surların önemi hayati düzeydeydi. Bugün ise tarihsel etkileri nedeniyle önem taşımaya devam etmektedirler. Bu surlar, tarihin en önemli şehirlerinden birinin kendini savunabilmesini mümkün kıldı. Aynı zamanda o dönem insanlarının kapasitesini ve ustalığını da gözler önüne seriyor. Bu devasa surlar gerçek bir mimari başyapıttır. İşte bu nedenlerle bu anıtsal yapılar, şehrin önemli bir parçası olmayı sürdürmektedir.

Surların Yapısı

Glz19, Walls of Teodosio II scheme en, CC BY-SA 4.0

Daha önce de belirttiğimiz gibi, surları oluşturan yapı dizisi son derece büyüktür. O kadar geniş bir alanı kaplarlar ki şehir, görece küçük bir garnizonla uzun yıllar boyunca düşman saldırılarına karşı koyabilmiştir. Surlar yaklaşık 22 km (13,6 mil) uzunluğa sahip olup karmaşık bir tasarımla inşa edilmiştir. Örneğin kara saldırılarına karşı şehri koruyan bölüm, savunma kapasitesini artıran üç kesimden oluşmaktadır.

Bunun yanı sıra surlar, ortalama 25 metre (82 feet) yüksekliğinde toplam 96 kuleye sahipti. Kuleler dışında yapı boyunca çok sayıda kapı da bulunmaktaydı. Bu kapıların bir kısmı bugün hâlâ ayaktadır; inanılmaz büyüklüklerini ve özenli tasarımlarını yerinde görebilirsiniz.

Konstantinopolis Surları Nasıl Ziyaret Edilir?

Freedom’s Falcon, Walls of Constantinople 126, CC BY-SA 3.0

Konstantinopolis Surları, pek çok kişinin “tarihi yarımada” olarak adlandırdığı bölgeyi çevrelemektedir. 20 km’yi aşan bu devasa yapıya ulaşmak ve ziyaret etmek son derece kolaydır. Hâlâ ayakta duran Xylokerkos Kapısı, Silivrikapı ve Edirnekapı gibi kapıları da ziyaret edebilirsiniz.

Bu kapıların herhangi birine gitmek için, bulunduğunuz noktaya göre İstanbul’daki çeşitli ulaşım seçeneklerini kullanabilirsiniz. Surların farklı bölümlerinin açılış saatleri ve giriş ücretleri değişiklik göstermektedir. Ayrıca bu bölgeyi kapsayan çok sayıda rehberli tur da mevcuttur.

Çevredeki Diğer Turistik Yerler

Konstantinopolis Surları geniş bir alana yayılmaktadır ve çevresinde ziyaret edilebilecek pek çok başka yer bulunmaktadır. Surlar, diğer pek çok tarihi yapının da yer aldığı Fatih ilçesindedir.

Porphyrogennetos Sarayı, Yedikule Zindanları Müzesi ve Panorama 1453 Tarih Müzesi ilginizi çekebilecek yerler arasında sayılabilir. Fatih ilçesinde ayrıca Sultanahmet Camii, Hagia Irene ve İstanbul’un en iyi müzelerinden bazılarını ziyaret edebilirsiniz.

Öne Çıkan Görsel Atıfı

en:User:Bigdaddy1204, Walls of Constantinople, CC BY-SA 3.0