Fener & Balat: Tarih, Önemi ve Gezilecek Yerler

İstanbul’un turistler arasında bu denli popüler olmasının ardında pek çok neden yatmaktadır. Şehirde yapılacak çok şey olduğundan farklı ilgi alanlarına sahip insanları kendine çekmektedir. Ama turistleri en çok büyüleyen şey, uzun ve köklü tarihe sahip eski semtler olsa gerek. Bugün bu büyüleyici yerlerden ikisini ele alacağız: Fener ve Balat. Fener ve Balat’a ilk bakışta renkli evler, oynayan çocuklar ve adeta bir filmden fırlamış gibi hissettiren huzurlu bir atmosfer göreceksiniz. Pek çok kişiyi bu güzel mekânlara çeken şeyler bunlar olsa da aslında yüzeyin çok daha ötesinde bir derinlikleri vardır. Bu yazıda Fener ve Balat’ın köklü tarihinden ve öneminden söz edeceğiz.

Fener & Balat: Fener Semti

Bir yeri ziyaret etmeye karar verdiğinizde önceden okumak, gezinizi çok daha ilginç kılabilir. Bu, Fener semti için de geçerlidir. O hâlde vakit kaybetmeden başlayalım.

Fener, İstanbul’un Fatih ilçesinde Haliç kıyısı boyunca uzanan son derece önemli bir Rum mahallesidur. Adı, “sokak lambası” anlamına gelen “Fanarion” sözcüğünden gelmektedir. Bu isim Bizans dönemine dayanmaktadır. Osmanlı döneminde burada varlıklı Rum ve Yahudi aileler yaşardı. Zira Konstantinopolis’in 15. yüzyılda fethinin ardından Sultan, bu azınlıklara yaşam alanı olarak bu bölgeyi tahsis etmişti. Dahası, bu topluluklar İmparatorluk içindeki ticari faaliyetleriyle Osmanlı devleti için büyük önem taşıyordu. Dolayısıyla bu bölgenin döneminin en müreffeh yerlerinden biri olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Konstantinopolis’in düşüşünün ardından Ekümenik Patrikane de Fener’e taşındı. Bu yer, dünyanın dört bir yanından Ortodoks Hristiyanların kalbinde çok özel bir yer tutmaktadır. Patrikhanenin Ortodoks Hristiyanlar için ne anlam ifade ettiğini anlamak isteyenler onu bir tür Vatikan olarak düşünebilir.

Fener semtinde Aziz Yorgi Kilisesi de bulunmaktadır. Ziyaret etmek isteyenler haftanın her günü sabah 08.00 ile 17.00 arasında gidebilir. Kırmızı Kale olarak da bilinen Rum Ortodoks Koleji de Fener’dedir. Görüldüğü üzere bölgede Ortodoks Hristiyanlar için büyük önem taşıyan pek çok simge mevcuttur.

Fener & Balat: Balat Semti

Balat, Fatih ilçesinde Fener’e komşu bir diğer mahalledir. Balat’ı Fener’den ayıran en belirgin özellik, büyük ölçüde Yahudi nüfusun yaşadığı bir bölge olmasıdır. Sultan II. Bayezid, 15. yüzyılda İspanya Engizisyonu’ndan kaçan Yahudileri buraya davet etmiştir. Bu göçün ardından bazı Gürcü Yahudiler de bölgeye yerleşmiştir.

1900’lerin ortasında bölgede yaşayan Yahudiler İsrail’e göç ederek orada yaşamaya başladı. İsrail’e göç etmeyenler ise İstanbul’un diğer semtlerine taşındı. Bunun sonucunda bugün bölgede çok az Yahudi kalmaktadır. Yanbol Sinagogu, bazılarının Bulgar Sinagogu olarak da bildiği bu yapı, Balat semtinde yer almaktadır. Fener ve Balat’ı ziyaret etmeyi düşünüyorsanız Bulgar Sinagogu’nu mutlaka görmelisiniz.

Bölgede Gezilecek Yerler

Fener ve Balat’a gittiğinizde görmeden ayrılmamanız gereken bazı yerler var. Bunların başında Fener semtindeki Yıldırım ve Vodina sokakları gelmektedir. Fener ve Balat’ın simgesi olan renkli evler büyük ölçüde bu bölgededir. Ayrıca burada keşfetmenizi bekleyen pek çok İstanbul restoranı ve İstanbul kafesi de bulunuyor. Manzaranın tadını çıkarırken bir çay içebilir, sevdiklerinizle fotoğraf çektirebilirsiniz.

Balat semtindeki Balat Çarşısı da Yıldırım ve Vodina sokakları kadar renkli ve huzurlu bir atmosfere sahiptir. Balat Çarşısı’nda hediyelik eşya alabileceğiniz pek çok antika dükkanı bulunmaktadır. Ayrıca çocuklarınızla birlikte geldiyseniz Balat Oyuncak Müzesi’ni de ziyaret edebilirsiniz.

Fener & Balat’a Nasıl Gidilir?

Fener ve Balat’a İstanbul’daki pek çok ulaşım seçeneğiyle ulaşabilirsiniz. Ancak en kolay yol, Eminönü otobüslerini kullanmaktır; bu otobüslerin büyük çoğunluğu Balat durağında durmaktadır.