Gülhane Parkı: Tarihi, Önemi, Müzeleri ve Daha Fazlası

Pek çok kişi İstanbul’u temiz hava alınacak alan bulunmayan kalabalık bir şehir olarak düşünür. Oysa bu doğru değil. İstanbul’da kalabalıktan uzaklaşıp İstanbul’un doğasını soluyabileceğiniz çok sayıda park ve yeşil alan bulunmaktadır. Gülhane Parkı da bu anlamda oldukça popüler bir seçenektir. Gelin, bu güzel mekanın ayrıntılarını birlikte öğrenelim.

Gülhane Parkı Tarihi

Maurice Flesier, Gülhane Park, Istanbul, CC BY-SA 4.0

Gülhane Parkı’nın 19. yüzyılın başlarına uzanan uzun ve büyüleyici bir geçmişi vardır. Ziyaretinizden önce bu tarihi öğrenmek, gezinizi çok daha anlamlı kılacaktır. Bu bölümde parkın tarihine ayrıntılı biçimde göz atacağız.

Gülhane Parkı her zaman halka açık bir park değildi. Başlangıçta 380 yıl boyunca devletin merkezi olan Topkapı Sarayı’na bağlı bir bahçeydi. Adını bu bahçedeki gül bahçelerinden almaktadır ve bugün hâlâ bu güzel bahçeler varlığını sürdürmektedir. Halk arasında Sarayburnu Parkı olarak da bilinen bu alan, tarihi İstanbul Belediye Başkanı Cemil Paşa tarafından 1912’de restore edilerek halka açıldı. Ancak bu ilk restorasyon değildi; 2003 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi, parkın harap durumunu göz önünde bulundurarak onu yeniden restore etti. Park, bugün hem İstanbullulara hem de turistlere büyüleyici bir atmosfer sunmaktadır.

Parktaki Müzeler

Dosseman, Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam May 2014 9247, CC BY-SA 4.0

Park girişinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan önce ve sonra görev yapmış tüm İstanbul belediye başkanlarının heykellerini görebilirsiniz. Ancak tarihi taşıyan yalnızca giriş değildir. Parkta İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi gibi pek çok müze yer almaktadır. Bu müze, İslam kültürü açısından büyük önem taşıyan araç ve gereçlere ev sahipliği yaparken doğu ve batı bilim-teknoloji kültürlerini bir arada buluşturmaktadır. Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müzesi Kütüphanesi de Gülhane Parkı içindedir. Burada Yahya Kemal Beyatlı, Necip Fazıl Kısakürek, Nazım Hikmet ve Orhan Pamuk gibi pek çok değerli Türk yazara ait eserlere ulaşabilirsiniz.

Parkı ziyaret etmeyi düşünüyorsanız İstanbul Arkeoloji Müzeleri kesinlikle rotanızda olmalıdır. Dünyanın en büyük müzeleri arasında yer alan bu müzeler, toplamda 1 milyonun üzerinde esere ev sahipliği yapmaktadır. Parkta ayrıca Osmanlı ve Selçuklu dönemlerine ait seramik örneklerini barındıran Çinili Köşk de bulunmaktadır.

Gülhane Parkı’nın Önemi

Gülhane Parkı, Türk tarihinin pek çok önemli olayına sahne olmuştur. Bu nedenle Türk halkının kalbinde özel bir yeri vardır. Değineceğimiz ilk olay, Gülhane Hattı Hümayunu’nun ilanıdır. Bu ferman, Osmanlı İmparatorluğu’nun Batılılaşma yolundaki ilk somut adımı olma özelliğini taşır. Gülhane Hattı Hümayunu ile Osmanlı İmparatorluğu, hukuk ve askeriye başta olmak üzere pek çok alanda kapsamlı reformlar gerçekleştirdi. Önemli bir devlet adamı olan Mustafa Reşit Paşa, Abdülmecid dönemindeGülhane Hattı Hümayunu’nu halka duyurdu. Bu, gündelik yaşamdan edebiyata uzanan geniş bir alanda Osmanlı İmparatorluğu için gerçek bir dönüm noktasıydı.

Park, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanının ardından da önemini korudu. Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün İstanbul’a geldiğinde ziyaret ettiği ilk yer bu park oldu. Ayrıca Atatürk’ün yeni Latin alfabesini Türk halkına tanıttığı yer de burasıdır. Halk daha önce Arap alfabesini kullanıyordu; bu değişiklik son derece köklü bir dönüşümdü ve Latin alfabesi bugün hâlâ kullanılmaktadır. Parkta, Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel tarafından 1926’da yapılan bir Atatürk heykeli bulunmaktadır. Son olarak şunu belirtmek gerekir: Atatürk’ün İstanbul’daki son cenaze töreni 1938’de bu parkta gerçekleşmiştir.

Gülhane Parkı Nasıl Ziyaret Edilir?

Gülhane Parkı, Fatih ilçesinin Eminönü semtinde yer almaktadır. Oraya ulaşmak için tramvay dahil İstanbul’un pek çok ulaşım seçeneğinden yararlanabilirsiniz. Park haftanın her günü 24 saat açık olup giriş ücretsizdir. Ancak park içindeki müzelerin ayrı giriş ücretleri bulunmaktadır.