Theodosius Sarnıcı - İstanbul'un Gizli Bir Köşesi

Yeraltı İstanbul’u pek çok sırrını saklıyor. Bunların en ilgi çekicilerinden biri, büyük Bizans su sisteminin bir parçası olan antik su deposu Theodosius Sarnıcı’dır (Şerefiye Sarnıcı).

Bu yapının yaklaşık 1600 yıllık olduğunu hayal edin. Theodosius Sarnıcı, Sultanahmet’in merkezi turistik bölgesinde yer alıyor ve Mayıs 2018’de ziyaretçilere açıldı. Rehber kitaplarda hakkında pek az bilgi bulunan bu yere uzun kuyruklar veya kalabalık turist grupları beklemenize gerek yok. İstanbul’un bu gizli köşesini sizin için anlatalım: Theodosius Sarnıcı’na nasıl gidilir, bilet fiyatı, açılış saatleri, yorumlarımız ve izlenimlerimiz.

Sarnıç, Yunancada “rezervuar” anlamına geliyor. Bu yeraltı depoları genellikle bir su kemerinin kolları sonuna inşa edilirdi.

Su burada biriktirilir, depolanır; ardından saraylara, hamamlara ve şehir çeşmelerine iletilirdi. İlginç olan şu: Konstantinopolis (bugünkü İstanbul), Roma İmparatorluğu’nda rezervuarların gerçek birer saraya benzediği tek şehirdi.

Tarihe kısa bir yolculuk yapalım. 330 yılında Yeni Roma’nın başkentinin kuruluşu sırasında İmparator Konstantin, su temini sisteminin inşasına büyük önem verdi. Konstantinopolis’in merkezi, şehrin ana su kemeri olan Bozdoğan (Bozdoğan Su Kemeri) aracılığıyla içme suyuyla besleniyordu. Su kemeri, İmparator Valens döneminde 370’li yıllarda inşa edildi.

Aslında Valens Su Kemeri hâlâ ayakta. 19. yüzyılın ortasına kadar şehre su taşımak için kullanılan yapı, bugün İstanbul’un simgelerinden biri. Atatürk Bulvarı tam onun altından geçiyor.

Konstantinopolis’in su sisteminin oldukça dallanıp budaklanan bir yapısı vardı. İstanbul’da şimdiye kadar 40’tan fazla antik sarnıç bulundu; ancak bunların yalnızca birkaçı turistlere açık. İstanbul seyahatinizde Theodosius Sarnıcı’nı mutlaka görmelisiniz. Müze, kalabalık tarihi Sultanahmet Meydanı’na yalnızca 10 dakika uzaklıkta olmasına karşın bu yeraltı hazinesinde insan sayısı oldukça az.

Theodosius Sarnıcı’na Nasıl Gidilir

• Yürüyerek. Theodosius Sarnıcı, Sultanahmet Meydanı ve Yerebatan Sarnıcı’ndan 10 dakika, Hippodrom’dan ise 5 dakika yürüme mesafesinde.
• Hippodrom’dan. Konstantin Dikilitaşı’nın arkasından sağa dönüp Üçler Sk.‘ye girin. 400 m yürüyerek Piyer Loti Cd.‘ye çıkın. Sağ tarafınızda Theodosius Sarnıcı’nın cam binasını göreceksiniz.
• Sultanahmet Meydanı’ndan, Divan Yolu Cd.‘ye yürüyün; ardından Türbe ve Tarihi Mezarlık’ın karşısından Piyer Loti Cd.‘ye soldan dönün. 100 metre sonra Şerefiye Sarnıcı’nın modern cam binasını göreceksiniz.

• T1 tramvayıyla. Şerefiye Sarnıcı’na en yakın T1 tramvay durakları Çemberlitaş (250 m) ve Sultanahmet (350 m).

Theodosius Sarnıcı Hakkında

Yeraltı rezervuarı, 428-443 yılları arasında Bizans İmparatoru II. Theodosius döneminde inşa edilmiş ve onun adını almıştır. Bir görüşe göre inşaata imparatorun kız kardeşi Pulcheria de katkıda bulunmuştur. Konstantinopolis’in en eski rezervuarlarından biri olan yapı, eski dönemlerde Konstantin Sarnıcı olarak da anılmış; 19. yüzyıldan itibaren ise Şerefiye Sarnıcı adıyla tanınmaktadır.

Theodosius Sarnıcı, suyunu Valens Su Kemeri’nden (Bozdoğan Kemeri) alıyordu. Bu su burada depolanarak hamamlara, şehir çeşmelerine, tapınaklara ve Bizans İmparatorları’nın Büyük Sarayı’na iletiliyordu. Theodosius sarnıcının komşu Philoxenus sarnıcına (Binbirdirek Sarnıcı), onun da Yerebatan Sarnıcı’na bağlı olduğu düşünülmektedir. Osmanlı döneminde sarnıçlar terk edildi.

Bu alanda daha önce Eminönü Belediyesi binası bulunuyordu. 2010’da yıkılan bina yerine restorasyon çalışmaları başlatıldı; rezervuarın üzerine modern bir cam bina inşa edildi. Mayıs 2018’de yeni Şerefiye Sarnıcı Müzesi kapılarını açtı. Antik yeraltı rezervuarı artık sanatçı sergilerine ve klasik müzik konserlerine ev sahipliği yapıyor.

Theodosius Sarnıcı, ünlü Yerebatan Sarnıcı’ndan ve daha az bilinen komşusu Philoxenus Sarnıcı’ndan daha eskidir; ancak üçünün en küçüğüdür. Boyutları 45 x 25 metredir.

Açılış Saatleri:

Theodosius Sarnıcı hafta içi her gün 9.00-18.00 saatleri arasında açık. Cumartesi günleri ise 9.00-15.00 saatleri arasında ziyarete açık. Program, dini bayramların ilk günü değişebilir.

Her Cumartesi 17.30’da Theodosius Sarnıcı’nda akustik konserler düzenleniyor.

Güncel haberler ve konser takvimi için müzenin resmi web sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Giriş Ücreti: Yabancı turistler için bilet fiyatı 150 lira.