Yerebatan Sarnıcı: İstanbul'un Eşsiz Bir Cazibe Merkezi

İstanbul, tarihi mekânlarını keşfetmek için günler yetmeyecek kadar zengin bir şehirdir. Çünkü şehrin köklü ve derin bir tarihi var; farklı uygarlıklar için her zaman önemli bir merkez olmuştur. Bu pek çok İstanbul tarihi mekânı arasında bir tanesi özellikle dikkat çeker. O da yerin altına gizlenmiş antik bir su sarnıcı olan Yerebatan Sarnıcı’dır. İlk bakışta gizemli bir hava sergileyen bu yapının amacını hemen kavramak güç olabilir. Ama büyüleyici tasarımı, loş atmosferi ve devasa sütunları gerçek anlamda göz alıcıdır.

Bir gün bu tarihi yapıyı bizzat görmek isteyebilirsiniz. Bu inanılmaz yer hakkında ne kadar çok şey bilirseniz, ziyaretiniz o kadar anlamlı ve keyifli olacaktır. Bu yazıda Yerebatan Sarnıcı’nı, tarihini ve daha pek çok konuyu ele alacağız. Haydi başlayalım ve bu mimari şaheseri daha yakından tanıyalım.

Yerebatan Sarnıcı’nın Tarihi ve Mimarisi

İstanbul’da Konstantin Sütunu ve Ayasofya gibi pek çok çok eski yapı bulunmaktadır. Bu yapılar İstanbul’u tarih öğrenilen eşsiz bir mekâna dönüştürmektedir. Yaklaşık 1.500 yıllık geçmişiyle Yerebatan Sarnıcı da bunlardan biridir.

Büyük Konstantinos’un imparator olduğu dönemde Doğu Romalılar, 6. yüzyılda bu yapının inşasına başladı. Yapının onarılması ve genişletilmesi ise İmparator Justinianus döneminde tamamlandı. Bu devasa alanın inşası büyük bir planlama ve emek gerektirdi. Ancak tüm bu çabalar boşa gitmedi ve hem Bizanslılar hem de Osmanlılar yüzyıllar boyunca sarnıçtan yararlandı.

Sarnıç, 9.800 m² (105.000 ft²) alana sahip yeraltı su deposudur. Tavanı taşıyabilmek için bu devasa mekânda 336 sütun bulunmaktadır. Her biri 9 metre (30 ft.) yüksekliğindeki mermer sütunlar güzelce işlenmiştir. Bazı sütunlar ise Medusa başı gibi ilgi çekici motiflerle süslenmiş olması bakımından özellikle dikkat çekmektedir.

Sarnıç, işlev gördüğü yıllar boyunca pek çok restorasyon geçirdi. Bizanslıların ardından Osmanlılar da sarnıcı kullanmaya devam etti ve bakımını üstlendi. Bugün ise ziyaretçilerini büyüleyen son derece önemli bir turistik mekân hâline gelmiştir.

Yerebatan Sarnıcı Ne Amaçla Kullanıldı?

Yapı bugün yalnızca turistik bir mekân olarak kullanılsa da asıl inşa amacı tamamen pratikti. İstanbul, günümüzde olduğu gibi tarih boyunca da kalabalık bir şehir olmuştur. Bu kadar büyük bir nüfusa su sağlamak için bu tür yapılar zorunluydu. Sarnıçlar erken ortaçağ döneminde ve hatta daha öncesinde yaygın olarak kullanılıyordu; Yerebatan Sarnıcı da bunlardan biriydi.

Sarnıçta depolanan su, şehre 19 kilometre uzaklıktaki bir kaynaktan geliyordu. İki su kemeri aracılığıyla taşınan su, sonradan kullanılmak üzere sarnıçta biriktiriliyordu. Ziyaretlere izin vermek için su seviyesi en düşük düzeyde tutulsa da sarnıç büyük miktarda su depolayabilecek kapasitedeydi. Tam kapasitede 80.000 m³ (2.800.800 ft³) suyu barındırabilen bu muhteşem yapı, onu inşa edenlerin mimari ustalığını gözler önüne sermektedir.

Yerebatan Sarnıcı Hakkında Bilgiler

• Sarnıcın inşası sırasında estetik kaygılar gözetilmemişti. Bu nedenle tavanı taşıyan sütunlar başka yapılardan devşirilmiş olup birbirinden farklı tasarımlara sahiptir. Bugün bu çeşitlilik, mekânın özgün atmosferine katkıda bulunan en önemli unsurlardan biridir.
• Sarnıç o denli önemliydi ki inşasında aşırı yöntemlere başvurmaktan kaçınılmadı. Yapının inşasında yaklaşık 7.000 kölenin emeği kullanıldı. Bazı kaynaklara göre sütunlardaki gözyaşı şeklindeki motifler, inşaat sürecinde hayatını kaybeden kölelerin anısına eklenmiştir.
• Yapının adı, o dönemde üzerinde bir bazilikanın bulunmasından gelmektedir. Türkçe adı olan “Yerebatan Sarnıcı” ise “batan sarnıç” anlamına gelir; bu ad, sanki suya batıyormuş gibi görünen sütunlara bir göndermedir.

Bu Büyük Yapıyı Nasıl Ziyaret Edebilirsiniz?

Gerçek bir mimari şaheseri görmek istiyorsanız bu yeri bizzat görmenizi öneririz. Sarnıcı ziyaret ettiğinizde sakin ve huzurlu atmosfer sizi kesinlikle büyüleyecektir. Ziyaret için önce Fatih ilçesindeki Sultanahmet semtine gitmeniz gerekmektedir. Yapı, Ayasofya’ya yürüme mesafesindedir ve Sultanahmet Meydanı’na çok yakındır.

Yerebatan Sarnıcı, resmi tatiller dışında her gün 09.00 - 18.30 saatleri arasında ziyaretçilere açıktır. Yabancı ziyaretçiler için giriş ücreti 30 TL’dir. İstanbul’a bir sonraki ziyaretinizde bu tarihi mekânı küçük bir ücretle gezebilirsiniz. Ancak ziyaret etmek istediğiniz dönemde restorasyon çalışması sürebileceğinden, gitmeden önce resmi kaynaklardan yapının ziyarete açık olup olmadığını kontrol etmeyi unutmayın.

https://www.youtube.com/watch?v=mungcHkZN_4