İstanbul neden Konstantinopolis değil? - 1 Basit Neden
İstanbul neden Konstantinopolis değil? Bu konuyu merak ediyorsanız bu yazıya göz atmanızı öneririz.
“İstanbul neden Konstantinopolis değil?” sorusunun cevabını hiç merak ettiniz mi? Bu blog yazısında bu konuyu ayrıntılı biçimde ele alacağız.
Tarihsel olarak İstanbul’un pek çok farklı adı olmuştur ve bunlardan biri de Konstantinopolis’tir. Bugün şehrin adı artık Konstantinopolis değildir; şehrin tarihini biraz bilen biri için bu değişikliğin neden gerçekleştiği merak uyandırabilir. Tahmin edebileceğiniz gibi bunun basit nedeni, şehrin adının bir dönem İstanbul olarak değiştirilmiş olmasıdır.
İstanbul’un bugün yer aldığı bölge, tarih boyunca önemli bir yer olmuştur. Konstantinopolis, Doğu Roma İmparatorluğu’nun, Latin İmparatorluğu’nun ve Osmanlı İmparatorluğu’nun başkentiydi. Osmanlı döneminde bile Avrupalılar şehre Konstantinopolis derken Osmanlılar ona Kostantiniyye adını verdi; bu da yalnızca Konstantinopolis’in farklı bir söylenişidir.
Doğu Roma İmparatorluğu’na başkent olmadan önce şehir, bütün Roma İmparatorluğu’nun bir parçasıydı. Konstantinopolis, I. Konstantin tarafından kurulmuş; Roma İmparatorluğu’nun ikiye bölünmesinin ardından şehir, doğu kısmının başkenti işlevini üstlenmiştir.
Konstantinopolis adı kurucusundan geliyordu ve şehrin adı uzun süre değişmedi. Ancak Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından şehrin adı İstanbul olarak değiştirildi. Peki İstanbul artık neden Konstantinopolis değil? Bu konuya derinlemesine dalmaya hazırsanız, İstanbul’un neden Konstantinopolis olmadığını konuşmaya başlayalım.
- İstanbul Neden Konstantinopolis Değil? - Tarihsel Bağlam
- İstanbul Neden Hâlâ Bazıları Tarafından Konstantinopolis Olarak Bilinir?
- Osmanlı Döneminde İstanbul Konstantinopolis Olarak Adlandırıldı mı?
- İstanbul Neden Konstantinopolis Değil? - İşte Temel Neden
- Son Söz
İstanbul Neden Konstantinopolis Değil? - Tarihsel Bağlam
Tarihsel olarak şehrin taşıdığı isimlerden biri Konstantinopolis’ti ve bu, İstanbul dışında en çok bilinen addır. Şehrin diğer adları arasında Lygos, Byzantium ve daha pek çok isim yer almaktadır.
I. Konstantin’in Konstantinopolis’i kurmasından önce bile bu bölgenin belirli bir önemi vardı. Şehri Roma İmparatorluğu’nun doğu başkenti olarak kuran Büyük Konstantin döneminde de şehir için Alma Roma ve Roma Constantinopolitana gibi çeşitli isimler kullanıldı.
Büyük Konstantin tarafından Roma İmparatorluğu’nun doğu başkenti ilan edilmesinin ardından onun döneminin sona ermesiyle halk şehri Konstantinopolis olarak adlandırmaya başladı. Doğu Roma döneminde şehir daha da zenginleşip önem kazandı ve zamanla yalnızca bölgesel değil, dünyanın pek çok yerinde tanınan bir isim haline geldi.
Bizans İmparatorluğu’nun gücü ve zenginliğiyle Konstantinopolis, dünyaca ünlü bir isim oldu. Konstantinopolis’in yanı sıra bazıları tarafından “Şehirlerin Kraliçesi” ve “Hâkim Şehir” gibi anlamlara gelen isimler de kullanıldı.
Konstantinopolis, pek çok kişi tarafından bilinen ve şehrin bir dönem taşıdığı bir ad olduğundan İstanbul’un neden Konstantinopolis olmadığını merak edebilirsiniz. Bu yazıda nedenini açıklayacağız; ancak daha fazla ilerlemeden önce bazı kişilerin İstanbul’u neden hâlâ Konstantinopolis olarak adlandırdığına değinelim.
İstanbul Neden Hâlâ Bazıları Tarafından Konstantinopolis Olarak Bilinir?
İstanbul adı günümüzde oldukça yaygın olarak bilinse de bazı kişiler bu şehre hâlâ Konstantinopolis demektedir. Tarihe daha geriye gittiğimizde bunun bugüne kıyasla daha yaygın bir uygulama olduğunu görürüz. Peki bazı insanlar neden İstanbul’un adının Konstantinopolis olduğunu düşünür?
Şehrin tarihsel olarak Konstantinopolis olarak adlandırılmasının nedeni, adının kurucusundan gelmesiydi. Doğu Roma İmparatorluğu’nun önemli bir imparatoru olan Büyük Konstantin, pek çok kişi tarafından saygıyla anılırdı. Doğu Roma İmparatorluğu’nun gücü ve önemi sayesinde Konstantinopolis adı geniş kitlelerce tanındı; şehrin adı yüzyıllarca Konstantinopolis olarak kaldığından bu isim hafızalara kazındı.
Şehir çok uzun süre Bizanslıların kontrolünde kaldı ve Doğu Roma dönemi, şehrin tarihinde önemli bir yer tutar. Konstantinopolis, şehrin en bilinen tarihsel adlarından biri olduğundan bazı kişiler hâlâ İstanbul’a Konstantinopolis diyebilmektedir.
Osmanlı Döneminde İstanbul Konstantinopolis Olarak Adlandırıldı mı?
Bu dönem ve şehrin adıyla ilgili olarak Osmanlıların, Avrupalılar gibi İstanbul’a Konstantinopolis deyip demediğini merak ediyor olabilirsiniz. Avrupalılar şehre Konstantinopolis ya da bu adın başka bir biçimini kullanırken İslam dünyasındakiler şehri Kostantiniyye olarak adlandırıyordu. Bu isimdeki benzerlikten de tahmin edebileceğiniz üzere Kostantiniyye, Konstantinopolis’in yalnızca farklı bir söylenişidir.
İslam dünyasının bir parçası olan Osmanlılar da şehre Kostantiniyye diyordu. 1453’te şehri Osmanlıların fethetmesinin ardından bile Osmanlılar şehri Kostantiniyye olarak adlandırmaya devam etti.
Roma İmparatorluğu önemli bir medeniyetti ve bu imparatorluğun büyük önemi nedeniyle pek çok medeniyet kendini Roma’nın varisi olarak görüyordu. Şaşırtıcı gelse de bazı Osmanlı sultanları, Konstantinopolis’in fethinin ardından kendilerini Roma İmparatorluğu’nun mirasçıları olarak ilan etti ve Kayser-i Rum unvanını kullandı.
Bu açıdan bakıldığında Osmanlıların şehir için Kostantiniyye adını kullanmaya devam etmesinin nedenlerinden birinin, kendilerini Romalı olarak görmelerinden kaynaklandığı söylenebilir (en azından bazı sultanlar bu görüşteydi).
Konstantinopolis ve Kostantiniyye’nin yanı sıra Osmanlı döneminde şehir için Payitaht, Dersaadet, Asitane ve Deraliye gibi isimler de kullanıldı.
Peki Konstantinopolis adı Osmanlı döneminde de kullanılmaya devam etmişken İstanbul bugün neden Konstantinopolis değildir? Bunun nedenini öğrenmeye hazırsanız bir sonraki bölümde bu konuyu ele alalım…
İstanbul Neden Konstantinopolis Değil? - İşte Temel Neden
Osmanlı döneminden önce şehrin adı Konstantinopolis’ti; Osmanlılar ise İstanbul için Kostantiniyye adını kullandı. O dönemlerde şehir Avrupalılar arasında hâlâ ağırlıklı olarak Konstantinopolis olarak biliniyordu.
Kendilerini Roma’nın varisleri olarak gören ve İstanbul’u ellerinde bulundurmaktan gurur duyan Osmanlı sultanları, şehre başka bir ad bulmak için pek uğraşmadı; bununla birlikte Osmanlı döneminde İstanbul için bazı başka isimler de kullanıldı.
Şaşırtıcı gelse de şehrin adının resmi olarak İstanbul’a çevrilmesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından gerçekleşti. I. Dünya Savaşı’nın ardından Osmanlı İmparatorluğu çöktü ve 1923’te Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. 1930’da şehrin adı resmi olarak, Yunanca kökenli bir sözcük olan İstanbul oldu. Yeni resmi adın kullanımını teşvik etmek amacıyla dönemin Türk hükümeti, “Konstantinopolis” adına gönderilen mektupların şehre teslim edilmesine izin vermedi.
Bu ad değişikliğinin nedenlerinden biri, Türkiye Cumhuriyeti’ni Osmanlı İmparatorluğu’ndan ayırt etme çabası olabilir. Bugün şehrin adı İstanbul’dur ve Konstantinopolis artık resmi ad değildir. Dolayısıyla “İstanbul neden Konstantinopolis değil?” diye soruyorsanız bunun temel nedeni, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında gerçekleştirilen bu ad değişikliğidir.
Son Söz
Şehrin adıyla ilgili “İstanbul neden Konstantinopolis değil?” diye sorabilirsiniz. Tarihte belirli bir dönemde bu şehre Konstantinopolis deniliyordu. Bu yazıda ele aldığımız üzere bu durum, 1930’da gerçekleştirilen resmi ad değişikliğinden kaynaklanmaktadır. Şehrin adı ne olursa olsun, İstanbul kesinlikle ziyaret etmeye değer eşsiz bir şehirdir.
