Theodosius Sarnıcı - İstanbul'un Gizli Bir Köşesi

Yeraltındaki İstanbul, sokak seviyesindekinden hiç de az sır saklamıyor. Bunların en ilginçlerinden biri, koca Bizans su sisteminin parçası olan antik su deposu Theodosius Sarnıcı (Şerefiye Sarnıcı).

Bu yapı yaklaşık 1600 yaşında. Sultanahmet’in tam ortasındaki turistik bölgede yer alıyor ve Mayıs 2018’de ziyarete açıldı. Rehber kitaplarda hakkında pek az şey yazdığı için ne uzun kuyruk ne de kalabalık tur grupları görürsünüz. Aşağıda Theodosius Sarnıcı’na nasıl gidileceğini, bilet ve açılış saatlerini, bir de gezdikten sonraki izlenimlerimi anlatıyorum.

“Sarnıç” sözcüğü Yunancada “rezervuar” anlamına geliyor. Bu yeraltı depoları genellikle bir su kemerinin sonuna inşa edilirdi.

Su burada toplanır, depolanır, sonra saraylara, hamamlara ve şehir çeşmelerine dağıtılırdı. İlginç olan şu: Konstantinopolis (bugünkü İstanbul), Roma İmparatorluğu’nda rezervuarların adeta birer saraya benzediği tek şehirdi.

Tarihe kısa bir bakış: 330 yılında “Yeni Roma"nın başkenti kurulurken İmparator Konstantin, su sisteminin inşasına büyük önem verdi. Şehrin merkezi, ana su kemeri Bozdoğan (Bozdoğan Kemeri) üzerinden içme suyuna kavuştu. Kemer, İmparator Valens döneminde 370’li yıllarda yapıldı.

Valens Su Kemeri hâlâ ayakta. 19. yüzyılın ortasına dek şehre su taşıyan yapı bugün İstanbul’un simgelerinden biri; Atatürk Bulvarı tam altından geçiyor.

Konstantinopolis’in su şebekesi epeyce dallanıp budaklanmıştı. İstanbul’da bugüne dek 40’tan fazla antik sarnıç bulundu, ama bunların yalnızca birkaçı ziyarete açık. İstanbul’a gelmişken Theodosius Sarnıcı’nı görmenizi öneririm. Müze, kalabalık Sultanahmet Meydanı’na sadece 10 dakika uzaklıkta olmasına rağmen içerisi şaşırtıcı derecede tenha.

Theodosius Sarnıcı’na Nasıl Gidilir?

• Yürüyerek. Sarnıç, Sultanahmet Meydanı ve Yerebatan Sarnıcı’na 10, Hipodrom’a 5 dakika yürüme mesafesinde.
• Hipodrom’dan. Konstantin Dikilitaşı’nın arkasından sağa dönüp Üçler Sokak’a girin. Yaklaşık 400 metre sonra Piyer Loti Caddesi’ne çıkarsınız; Theodosius Sarnıcı’nın cam binası sağınızda olur.
• Sultanahmet Meydanı’ndan. Divan Yolu Caddesi boyunca yürüyün; türbe ve tarihi mezarlığın karşısından sola, Piyer Loti Caddesi’ne dönün. 100 metre sonra Şerefiye Sarnıcı’nın modern cam binasını görürsünüz.

• T1 tramvayıyla. En yakın duraklar Çemberlitaş (250 m) ve Sultanahmet (350 m).

Theodosius Sarnıcı Hakkında

Yeraltı rezervuarı 428-443 yılları arasında Bizans İmparatoru II. Theodosius döneminde inşa edildi ve adını ondan aldı. Bir görüşe göre yapıya imparatorun kız kardeşi Pulcheria da katkıda bulundu. Konstantinopolis’in en eski rezervuarlarından olan sarnıç, eski dönemlerde Konstantin Sarnıcı olarak da anılmış; 19. yüzyıldan itibaren ise Şerefiye Sarnıcı adıyla bilinir olmuştur.

Theodosius Sarnıcı suyunu Valens Su Kemeri’nden (Bozdoğan Kemeri) alırdı. Burada depolanan su hamamlara, şehir çeşmelerine, tapınaklara ve Bizans imparatorlarının Büyük Sarayı’na iletilirdi. Sarnıcın, komşusu Philoxenos Sarnıcı’na (Binbirdirek Sarnıcı), onun da Yerebatan Sarnıcı’na bağlı olduğu düşünülüyor. Osmanlı döneminde sarnıçlar terk edildi.

Bu alanda önceleri Eminönü Belediyesi binası vardı. 2010’da yıkılan binanın yerine restorasyon başladı ve rezervuarın üzerine modern bir cam yapı kondu. Şerefiye Sarnıcı Müzesi Mayıs 2018’de açıldı. Antik yeraltı rezervuarı bugün sanat sergilerine ve klasik müzik konserlerine ev sahipliği yapıyor.

Theodosius Sarnıcı, ünlü Yerebatan’dan ve daha az bilinen komşusu Philoxenos Sarnıcı’ndan daha eski, ama üçünün en küçüğü. Boyutları 45 x 25 metre.

Açılış Saatleri

Theodosius Sarnıcı hafta içi her gün 09.00-18.00 arasında açık. Cumartesi günleri ise 09.00-15.00 arasında ziyaret edilebiliyor. Program, dini bayramların ilk gününde değişebilir.

Her cumartesi 17.30’da sarnıçta akustik konserler düzenleniyor.

Güncel program ve konser takvimi için müzenin resmi web sitesini kontrol edebilirsiniz.

Giriş Ücreti: Bilet fiyatları zaman zaman güncelleniyor; gitmeden önce müzenin sitesinden güncel ücreti teyit etmekte fayda var.