Konstantinopolis Surları: Bir Dünya Mirası

İstanbul’un tarihi boyunca şehir, pek çok kültür için cazip bir merkez oldu. Bunun en büyük sebebi hem yoğun ticaret hayatı, hem de şehrin konumu. Kurulduğu yer savunmayı kolaylaştırıyordu, ama bu, surlara ihtiyaç olmadığı anlamına gelmedi. Tam tersine, şehir olası saldırılara karşı sayısız kale ve surla çevrildi. Konstantinopolis Surları da yüzyıllar boyunca bu savunmanın belkemiği oldu. Aşağıda önce surların tarihini ve önemini ele alacağız, sonra da nasıl gezilebileceğine bakacağız.

Surların Tarihi

en:User:Argos’Dad, Constantinople mural, Istanbul Archaeological Museums, CC BY-SA 3.0

Büyük Konstantin şehri Roma İmparatorluğu’nun yeni başkenti yaptığında, surların inşasını da emretti. Bu dönemden önce de daha eski tahkimatlar vardı. İlk büyük inşaat 4. yüzyılda tamamlandı, ve bu surlar yalnızca kara saldırılarına değil, denizden gelecek tehlikelere karşı da koruma sağlıyordu.

Şehir büyüdükçe 5. yüzyılda ikinci bir sur hattı daha eklendi. Surlar, Osmanlılar şehri fethedene kadar yüzyıllarca dayandı. Bu son düşüşte asıl belirleyici olan, Osmanlıların kullandığı toplardı; bu silahlar, savunma surlarını birden geçmişin bir kalıntısına çevirdi. Fetihten sonra surlar büyük ölçüde ayakta kaldı, ta ki 19. yüzyılda bazı bölümlerin yıkılması gerekene kadar. Bugün surlar UNESCO Dünya Mirası listesinde, ve bazı bölümlerde restorasyon çalışmaları sürüyor.

Surlar Neden Önemli?

İstanbul’da nereye giderseniz gidin tarihi bir yapıyla karşılaşıyorsunuz, ama bu özellikle Eski Şehir’in bulunduğu Fatih için geçerli. Topkapı Sarayı, Ayasofya ve Kapalıçarşı gibi yapıların hepsi bu ilçede. Çünkü Bizans’ın başkenti Konstantinopolis tam burasıydı. Şehir yüzyıllar boyunca ticaretin, kültürün ve siyasetin merkezi olarak kaldı, ve bunun en büyük nedeni savunmasının güçlü olmasıydı. Surlar da bu savunmanın en kritik hattıydı.

Surlar pratik işlevini sürdürdüğü dönemde hayati öneme sahipti. Bugün ise tarihsel değeriyle önemli. Bu yapı, tarihin en büyük şehirlerinden birinin uzun süre kendini savunmasını mümkün kıldı. Aynı zamanda o dönemin insanlarının mühendislik ustalığını da gözler önüne seriyor. Gerçek bir mimari başarı, ve bu yüzden hâlâ şehrin önemli bir parçası.

Surların Yapısı

Glz19, Walls of Teodosio II scheme en, CC BY-SA 4.0

Surları oluşturan yapı dizisi gerçekten büyük. O kadar geniş bir alanı çevreliyorlar ki şehir, görece küçük bir garnizonla yıllarca düşman saldırılarına dayanabilmiş. Surlar yaklaşık 22 km (13,6 mil) uzunluğunda, ve karmaşık bir tasarımla inşa edilmiş. Örneğin kara tarafını koruyan bölüm, savunmayı katmerleyen üç ayrı kesimden oluşuyor.

Bunun yanında surlar boyunca ortalama 25 metre (82 feet) yüksekliğinde toplam 96 kule vardı. Kulelerin dışında çok sayıda da kapı bulunuyordu. Bu kapıların bir kısmı bugün hâlâ ayakta, ve büyüklüklerini, özenli tasarımlarını yerinde görebiliyorsunuz.

Surlar Nasıl Gezilir?

Freedom’s Falcon, Walls of Constantinople 126, CC BY-SA 3.0

Konstantinopolis Surları, çoğu kişinin “tarihi yarımada” dediği bölgeyi çevreler. 20 km’yi aşan bu yapıya ulaşmak hiç zor değil. Hâlâ ayakta duran Xylokerkos Kapısı, Silivrikapı ve Edirnekapı gibi kapıları gezebilirsiniz.

Bu kapılardan birine gitmek için bulunduğunuz noktaya göre İstanbul’daki farklı ulaşım seçeneklerini kullanabilirsiniz. Surların farklı bölümlerinin açılış saatleri ve giriş ücretleri değişiyor. Bölgeyi kapsayan rehberli turlar da var.

Çevredeki Diğer Yerler

Surlar geniş bir alana yayıldığı için çevresinde gezilecek başka pek çok yer de var. Hepsi, birçok tarihi yapıyı barındıran Fatih ilçesinde.

Porphyrogennetos Sarayı, Yedikule Zindanları Müzesi ve Panorama 1453 Tarih Müzesi ilginizi çekebilir. Aynı ilçede ayrıca Sultanahmet Camii, Aya İrini ve İstanbul’un en iyi müzelerinden bazılarını gezebilirsiniz.

Öne Çıkan Görsel Atıfı

en:User:Bigdaddy1204, Walls of Constantinople, CC BY-SA 3.0