Gülhane Parkı: Tarihi, Önemi ve Müzeleri

İstanbul deyince çoğu kişinin aklına kalabalık, beton ve nefes alacak yer bulamamak geliyor. Oysa şehirde kalabalıktan kaçıp İstanbul’un doğasını soluyabileceğiniz çok sayıda park ve yeşil alan var. Gülhane Parkı bunların en bilinenlerinden. Üstelik sadece bir park değil, içinde Osmanlı tarihinden Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar uzanan bir hikaye barındırıyor. Gelin yakından bakalım.

Gülhane Parkı’nın Tarihi

Maurice Flesier, Gülhane Park, Istanbul, CC BY-SA 4.0

Gülhane Parkı’nın geçmişi 19. yüzyılın başlarına uzanıyor. Parkı gezmeden önce bu tarihi bilmek, gezinizi çok daha anlamlı kılar.

Park her zaman halka açık değildi. Başlangıçta, yaklaşık 380 yıl boyunca devletin merkezi olan Topkapı Sarayı’na bağlı bir dış bahçeydi. Adını da buradaki gül bahçelerinden alıyor ve bu bahçeler bugün hâlâ varlığını sürdürüyor. Halk arasında Sarayburnu Parkı olarak da bilinen alan, dönemin İstanbul Belediye Başkanı Cemil Paşa tarafından 1912’de düzenlenerek halka açıldı. Bu tek müdahale değildi; 2003 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi parkı yeniden elden geçirdi. Bugün park hem İstanbullulara hem de gelen ziyaretçilere ferah bir nefes alanı sunuyor.

Parktaki Müzeler

Dosseman, Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam May 2014 9247, CC BY-SA 4.0

Parkın girişinde, Cumhuriyet’in kuruluşundan önce ve sonra görev yapmış İstanbul belediye başkanlarının büstlerini görebilirsiniz. Ama tarih sadece girişte değil. Park içinde birkaç müze var. Bunlardan İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi, İslam kültürü açısından önem taşıyan araç ve gereçleri sergileyerek doğu ve batı bilim geleneklerini bir araya getiriyor. Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi de parkın içinde; burada Yahya Kemal Beyatlı, Necip Fazıl Kısakürek, Nâzım Hikmet ve Orhan Pamuk gibi yazarlara ait eserlere ulaşabilirsiniz.

Parka geliyorsanız İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ni de mutlaka rotanıza ekleyin. Dünyanın en zengin koleksiyonlarından birine sahip bu müzeler topluluğu, toplamda bir milyonun üzerinde eseri barındırıyor. Parkta ayrıca Osmanlı ve Selçuklu dönemine ait çini örneklerinin sergilendiği Çinili Köşk de bulunuyor.

Gülhane Parkı’nın Önemi

Gülhane Parkı, Türk tarihinin pek çok önemli anına tanıklık etti; bu yüzden halkın hafızasında özel bir yeri var. İlk olarak Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu’nun ilan edildiği yer olarak anılır. Bu ferman, Osmanlı’nın Batılılaşma yolundaki ilk somut adımı sayılır. Hatt-ı Hümâyûn ile imparatorluk hukuktan askeriyeye kadar geniş bir alanda reformlara girişti. Mustafa Reşit Paşa, Sultan Abdülmecid döneminde bu fermanı burada halka okudu. Gündelik yaşamdan edebiyata kadar uzanan etkileriyle Osmanlı için gerçek bir dönüm noktasıydı.

Park, Cumhuriyet’in ilanından sonra da önemini korudu. Mustafa Kemal Atatürk İstanbul’a geldiğinde ilk uğradığı yerlerden biri burasıydı. Yeni Latin alfabesini halka ilk kez burada tanıttığı da bilinir. O güne kadar Arap alfabesi kullanılıyordu; bu değişim köklü bir dönüşümdü ve aynı alfabe bugün hâlâ kullanılıyor. Parkta, Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel tarafından 1926’da yapılmış bir Atatürk heykeli de var.

Gülhane Parkı Nasıl Gezilir?

Gülhane Parkı, Fatih ilçesinin Eminönü tarafında yer alıyor. Parka ulaşmak için tramvay başta olmak üzere İstanbul’un pek çok ulaşım seçeneğinden yararlanabilirsiniz. Park haftanın her günü açık ve giriş ücretsiz. Park içindeki müzelerin ise ayrı giriş ücretleri var.