Fener ve Balat: Tarih, Önemi ve Gezilecek Yerler

İstanbul’un turistler arasında bu kadar popüler olmasının pek çok nedeni var. Şehirde yapılacak çok şey olduğu için farklı ilgi alanlarından insanı kendine çekiyor. Ama çoğu kişiyi asıl etkileyen, uzun ve katmanlı bir geçmişe sahip eski semtler. Bugün bunlardan ikisini ele alacağız: Fener ve Balat. İlk bakışta renkli evler, sokakta oynayan çocuklar ve sakin bir atmosfer görürsünüz. İnsanları buraya çeken de bunlar zaten. Ama bu iki semtin yüzeyin çok altına inen bir geçmişi de var. Aşağıda Fener ve Balat’ın tarihini ve neden önemli olduklarını anlattım.

Fener semti

Bir yeri gezmeden önce hakkında biraz okumak, geziyi çok daha keyifli kılar. Fener için de durum böyle. O hâlde başlayalım.

Fener, İstanbul’un Fatih ilçesinde Haliç kıyısı boyunca uzanan, tarihi bir Rum mahallesi. Adı, “sokak lambası” anlamına gelen “Fanarion” sözcüğünden geliyor ve Bizans dönemine dayanıyor. Osmanlı döneminde burada varlıklı Rum ve Yahudi aileler yaşardı. Konstantinopolis’in 15. yüzyılda fethinin ardından Sultan, bu azınlıklara yaşam alanı olarak bu bölgeyi tahsis etmişti. Üstelik bu topluluklar ticari faaliyetleriyle Osmanlı devleti için önemliydi. Dolayısıyla bölge, döneminin en müreffeh yerlerinden biriydi.

Konstantinopolis’in düşüşünün ardından Ekümenik Patrikhane de Fener’e taşındı. Burası dünyanın dört bir yanındaki Ortodoks Hristiyanlar için son derece özel bir merkez. Patrikhanenin Ortodokslar için ne anlama geldiğini anlamak isteyen biri onu bir tür Vatikan gibi düşünebilir.

Fener’de Aziz Yorgi Kilisesi de bulunuyor. Ziyaret etmek isteyenler haftanın her günü sabah 08.00 ile 17.00 arasında gidebilir. Kırmızı Kale olarak da bilinen Rum Ortodoks Koleji de Fener’de. Yani bölgede Ortodoks Hristiyanlar için büyük önem taşıyan birçok yapı bir arada.

Balat semti

Balat, Fatih’te Fener’e komşu bir başka mahalle. Balat’ı Fener’den ayıran en belirgin yan, ağırlıklı olarak Yahudi nüfusun yaşadığı bir bölge olması. Sultan II. Bayezid, 15. yüzyılda İspanya Engizisyonu’ndan kaçan Yahudileri buraya davet etmişti. Bu göçün ardından bazı Gürcü Yahudileri de bölgeye yerleşti.

1900’lerin ortasında buradaki Yahudilerin bir kısmı İsrail’e göç etti, etmeyenler ise İstanbul’un başka semtlerine taşındı. Bugün bölgede çok az Yahudi kalmış durumda. Bazılarının Bulgar Sinagogu olarak da bildiği Yanbol Sinagogu, Balat’ta yer alıyor. Fener ve Balat’ı gezmeyi düşünüyorsanız bu sinagogu da listenize ekleyin.

Bölgede gezilecek yerler

Fener ve Balat’a gittiğinizde görmeden dönmemeniz gereken yerler var. Bunların başında Fener’deki Yıldırım ve Vodina sokakları geliyor. Semtin simgesi olan o renkli evlerin büyük bölümü burada. Ayrıca keşfetmeyi bekleyen pek çok İstanbul restoranı ve İstanbul kafesi de var. Manzaranın tadını çıkarırken bir çay içip sevdiklerinizle fotoğraf çektirebilirsiniz.

Balat Çarşısı da Yıldırım ve Vodina sokakları kadar renkli ve sakin. Çarşıda hediyelik eşya alabileceğiniz pek çok antika dükkanı bulunuyor. Çocuklarınızla geldiyseniz Balat Oyuncak Müzesi’ne de uğrayabilirsiniz.

Fener ve Balat’a nasıl gidilir?

Fener ve Balat’a İstanbul’daki pek çok ulaşım seçeneğiyle ulaşabilirsiniz. En kolay yol Eminönü otobüsleri; bu otobüslerin çoğu Balat durağında duruyor.