Fener ve Balat'ı Keşfet (Yapılacak ve Görülecek Şeyler)

Haliç’in güney kıyısında yer alan eski Rum mahallesi Fener ile ona komşu eski Yahudi mahallesi Balat, İstanbul’un en katmanlı tarihine sahip bölgelerinden. Son yıllarda restorasyon çalışmaları ve artan ilgiyle birlikte ikisi de şehrin en çok gezilen semtleri arasına girdi.

Haritada Gör

Bölge artık hem yerli halk hem de turistler tarafından iyi biliniyor. Meydanlar kafeler ve restoranlarla dolu, sokaklar antika dükkanlarıyla. Balat ve çevresinde pek çok binanın restore edilmesine yönelik bir UNESCO/AB projesi yürütülüyor.

Fener (“Rumların Vatikanı”)

Fener gerçekten kendine has bir mahalle: otantik dokusu, pek çok ilgi çekici kilisesi, Fener Rum Patrikhanesi, ihtişamlı mimarisi, Fener Rum Erkek Lisesi, dar sokakları ve renkli kafeler, restoranlar ile antika dükkanlarının sıralandığı yokuşlarıyla gezmesi keyifli bir yer.

Fener, 16. yüzyıldan bu yana bir Rum mahallesi olagelmiştir ve burada yaşayan varlıklı Rumlar, Osmanlı döneminde önemli konumlar da üstlenmişlerdir. Rumlar, 20. yüzyılın ortalarına kadar Fener’de yaşamaya devam etmiştir. Bu tarihten itibaren mahalleye ağırlıklı olarak Doğu Türkiye’den gelen yoksul göçmenler yerleşmiştir.

Fener’in “Grek Ortodoksluğunun Vatikanı” olduğunu biliyor muydunuz? Fener; Konstantinopolis Patrikhanesi’ne ve dünyanın sayılı prefabrik dökme demir kiliselerinden biri olan Bulgar Aziz Stefan Kilisesi’ne ev sahipliği yapmaktadır. Fener Rum Patrikhanesi, hâlâ Dünya genelindeki Grek Ortodoks Hristiyanlığının ana kilisesidir.

Fener Rum Patrikhanesi’ni Haritada Gör

Balat (Eski Bir Yahudi Mahallesi)

Fener’e komşu Balat da renkli kafeleri ve restoranları, antika ve vintage dükkanları, Yahudi mirasının izleri, sinagogları ve kiliseleriyle gezmesi keyifli bir semt. Balat, Bizans döneminden beri Rumca konuşan Yahudilere ev sahipliği yapmıştır. 15. yüzyılda İspanya’dan sürülen Sefaradlar da buraya yerleşmiştir.

Balat bölgesi aynı zamanda Bizans mirası açısından da son derece zengindir. Kadim bir Yahudi semti olan Balat, Fener’e kıyasla hep daha yoksul olmuştur. Bölgede büyük bir Yahudi nüfusu yaşadığından pek çok sinagog ve Yahudi yerleşim izinin yanı sıra bazı kiliseler ve camiler de bulunmaktadır.

Haritada Gör

Yapılacak ve Görülecek Şeyler

Fener Merkezi ve Kafe Bölgesi

Sahil yakınında, Yıldırım Caddesi ile Vodina Caddesi arasındaki alan Fener’in en canlı bölümüdür. Sol ve sağdaki otantik ve renkli kafeler ve restoranlar, Fener’i keşfetmeye gelip bol fotoğraf çektikten sonra mola vermek isteyen ziyaretçileri memnuniyetle karşılar.

Camcı Çeşmesi Sokağı’nın en yüksek yokuşuna çıktığınızda ünlü renkli kapıları görebilirsiniz.

Haritada Gör

Fener Rum Patrikhanesi ve Aziz Yorgi Kilisesi

Fener Rum Patrikhanesi ve Patrikane Kilisesi olan Aziz Yorgi, Haliç kıyısındaki Fener’de aynı avluyu paylaşmaktadır.

Patrikane, dünya genelinde Grek Ortodoks Hristiyanlığının ana kilisesi olmayı sürdürmektedir. Aziz Yorgi Kilisesi pek çok değerli nesne barındırmakta olup 5. yüzyıldan kalma taht en önemli eser olma özelliğini taşımaktadır.

Fener Rum Erkek Lisesi (Kırmızı Kale - Kırmızı Okul)

Fener’e uzaktan baktığınızda, kırmızı silüeti ve güzel mimarisiyle dikkat çeken ve çoğu insanın kilise olduğunu sandığı bu yapıyı mutlaka ilk göreceksiniz. Aslında bu yapı, Fener Rum Erkek Lisesi‘dir. Kırmızı Kale ya da Kırmızı Okul olarak da bilinen bu bina; uzun bir yokuşu aşarak ulaştığınızda kapısının önünde yukarı bakmanıza yol açan muhteşem yapısıyla ziyaretçilerin en sevdiği fotoğraf noktalarından biridir.

Bina, 1881 yılında Fransa’dan getirilen kırmızı tuğla ve yapı malzemeleriyle inşa edilmiştir. Binanın büyüklüğü, bu bölgenin o dönemde ne kadar zengin ve önemli olduğunu gözler önüne sermektedir.

Haritada Gör

Fener Antikacılar Mezat Pazarı

Fener ve Balat bölgesi antikacılarıyla son derece ünlüdür; dolayısıyla burada bir antika müzayede mekanının bulunması şaşırtıcı değildir. Vodina Caddesi üzerinde yer alan Fener Antikacılar Mezat Pazarı, saat 15:00’ten sonra başlayan müzayedeleriyle ziyaretçilerin dikkatini çeken mükemmel bir mekandır.

Burada sevdiklerinize uygun fiyata çeşitli antika eserler bulabilirsiniz.

Bulgar Ortodoks Kilisesi (Demir Kilise, Aya İstefanos)

Demir Kilise olarak da bilinen Bulgar kilisesi (Aya İstefanos / Sveti Stefan), Fener semtinin yakınında, Haliç kıyısında yer almaktadır.

Yapıda kullanılan demir kalıplar, 1871 yılında Viyana’dan gemiyle getirilmiştir. Kilise, Fener Rum Patrikhanesi’nden ayrılan Bulgar azınlık için inşa edilmiştir.

Haritada Gör

Moğollar Kilisesi (Kanlı Kilise)

Balat’ta yer alan bu kilise, 13. yüzyılın sonundan kalma mübarek bir yapıdır ve Saint Mary of the Mongols olarak da bilinmektedir.

Kilisenin en önemli özelliği, Osmanlı İmparatorluğu döneminde camiye dönüştürülmemiş ve Rum Ortodoks cemaatine ibadet için bırakılmış olmasıdır.

Haritada Gör

Balat ve Çevresi

Balat Çarşısı, İkinci El ve Antika Dükkanları Bölgesi

Balat merkezine doğru ilerlerken Sinagog’un bulunduğu şirin küçük meydanda, Leblebiciler Sokağı üzerinde etkileyici ve otantik Çıfıt çarşısıyla karşılaşacaksınız. Çıfıt adı Osmanlı döneminde Yahudilere verilen isimden gelmektedir.

Çarşı adını da bir zamanlar bölgede bulunan Yahudi tüccarlardan almıştır. Burada çeşitli güzel antika dükkânları ve ayna satan dükkanlar bulabilirsiniz. Ayrıca Yanbol Sinagogu ile ünlü Agora meyhanesi de burada yer almaktadır.

Haritada Gör

Merdivenli Yokuş ve Balat’ın Tarihi Evleri

Çorbacı Çeşmesi yokuşu, Merdivenli yokuş (merdiven yokuşu) olarak da bilinmekte olup yerel halk ve turistlerin büyük ilgi gösterdiği ve bol fotoğraf çektiği çok popüler bir mekandır.

Balat’ı ziyaret ettiğinizde, UNESCO kültürel miras projesi kapsamında restore edilen bu bölgeyi ziyaret etmenizi öneririz.

Ferruh Kethüda Camii

Ünlü Osmanlı mimarı Mimar Sinan tarafından 1562’de yapılan Ferruh Kethüda Camii, Sinan’ın büyük yapılarının yanında oldukça mütevazı bir cami. İlginç bir ayrıntı: mihrabı, yakındaki Tekfur Sarayı’ndan getirilen çinilerle süslenmiş. Bir diğer detay da arka avlusundaki güneş saati.

Ahrida Sinagogu

Balat’taki Ahrida Sinagogu, barok tarzı yapısıyla İstanbul’un en eski sinagogu olup adını Makedonya’daki Ohrid şehrinden almaktadır. Bizans döneminde kurulan sinagog, hâlâ ibadete açıktır. Sinagogdaki en dikkat çekici unsur, güzel dokumalarla kaplı kutsal sandıktır.

Surp Hresdagabet Ermeni Kilisesi

16. yüzyıldan kalma tarihi Hresdagabet Ermeni Kilisesi, 18. yüzyılda kutsal bir pınar üzerine yeniden inşa edilmiştir. Hreshdagabet, Ermenicede “başmelek” anlamına gelmektedir. Kutsal gün ayinlerine katılan hastalar için şifa gücüne sahip olduğuna dair inanç nedeniyle “Mucizeler Kilisesi” olarak da anılmaktadır.

Hazrat Jabir Camii

Çember Sokağı’nda yer alan cami, güzel tuğla yapısıyla ziyaretçilerin dikkatini çekmektedir. Başlangıçta Aya Thekla adıyla bilinen 9. yüzyıldan kalma eski bir kilisedir. 1490 yılında Atik Mustafa Paşa tarafından camiye dönüştürülmüştür. Daha sonra 604-697 yılları arasında yaşadığı kabul edilen kutsal bir şahsiyet olan Hazrat Jabir‘in adını almıştır.

Nerede Yenir

Yıldırım ve Vodina caddeleri arasındaki Fener bölgesi, otantik ve renkli kafe ve restoranlarla doludur. Benzer şekilde Balat çarşısında ve çevresinde de keyifli ve canlı kafe ve restoranlar bulabilirsiniz.

Fener ve Balat’taki popüler mekanlar arasında antik ve vintage bir ortamda çok keyifli bir atmosfer sunan Perispri, açık büfe kahvaltısıyla ünlü Forno, köftesi ve tatlılarıyla tanınan Kofteci Arnavut ve ünlü Balat Turşucusu sayılabilir.

Balat çarşısının içindeki Agora Meyhanesi ise İstanbul’un en köklü meyhanelerinden biri. Uzun bir gezinin ardından akşam yemeğine oturmak için iyi bir yer.

Haritada Gör

Fener ve Balat Nasıl Gezilir?

Fener ve Balat’ı gezmenin en iyi yolu, acelesiz yürümek. Sokaklar dar ve dik, yapılar birbirine yakın; haritaya gömülmek yerine yokuşları takip edip ara sokaklara sapmak gezinin en güzel yanı. Kaybolmak burada bir sorun değil, çoğu zaman en güzel kapı, en sessiz avlu ya da en eski dükkân tam da o şekilde karşınıza çıkıyor.

Bölgenin tarihini daha yakından merak ediyorsanız, semti iyi bilen bir rehber eşliğinde yürümek kiliselerin, sinagogların ve evlerin hikâyelerini anlamlandırmanıza yardımcı olabilir. Yine de kendi başınıza gezmek de tamamen mümkün; rahat bir ayakkabı ve yarım gün vakit yeterli.